Valide İnsani Yardım Derneği
SO

Somali

Doğu Afrika · Mogadişu, Bosaso, Kismayo

Su kuyuları, okul ve sağlık destekleri

Doğu Afrika · Mogadişu, Bosaso, KismayoÜlke düzeyinde gösterim

Somali Hakkında

Somali, Afrika Boynuzu'nda Aden Körfezi ile Hint Okyanusu arasında uzanan bir ülkedir; başkenti Mogadişu'dur. Dünya Bankası verilerine göre nüfusu 2025'te yaklaşık 19,7 milyondur. Pew Araştırma Merkezi'nin 2020 tahminine göre nüfusun %99,8'i Müslümandır; resmi diller Somalice ve Arapçadır. Federal hükümet ile eş-Şebab örgütü arasındaki silahlı çatışma sürmekte, güvenlik ortamı kırılganlığını korumaktadır. Kişi başı GSYH 2025'te yaklaşık 661 ABD dolarıdır; ulusal yoksulluk sınırına göre nüfusun %54,4'ü yoksuldur (2022). UNDP'nin 2025 İnsani Gelişme Raporu'nda Somali, 193 ülke arasında 192. sıradadır.

Ülke; kuraklık, sel, silahlı çatışma ve salgınların üst üste bindiği uzun soluklu bir insani kriz yaşamaktadır. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'ne (OCHA) göre 2025'te 680 bin kişi yerinden edilmiş, ülke içinde yerinden edilmiş kişi sayısı 3,3 milyona ulaşmıştır. UNHCR'nin 2026 ilk çeyrek izleme verilerinde yeni yerinden edilmelerin başlıca nedeni kuraklıktır. İNSAMER'in Aralık 2025 tarihli analizi, kuzeydeki Puntland ve Somaliland bölgelerinde kuraklığın yaklaşık 1 milyon kişiyi doğrudan etkilediğine dikkat çekmektedir. IPC'ye göre Nisan–Haziran 2026'da nüfusun %31'ine denk gelen 6 milyon kişi Kriz (Aşama 3) veya daha ağır düzeyde gıda güvensizliği yaşamış, bunların yaklaşık 1,9 milyonu Acil (Aşama 4) düzeydedir. Ekim–Aralık 2026 için 5,4 milyon kişi öngörülmekte; Baidoa'daki yaklaşık 26 bin yerinden edilmiş kişinin Felaket (Aşama 5) koşullarıyla karşılaşabileceği belirtilmektedir. OCHA, Ekim 2025'e kadar 81 bin kolera ve 46 bin kızamık vakası bildirmiştir.

Temel yaşam göstergeleri kırılganlığın derinliğini göstermektedir. DSÖ/UNICEF Ortak İzleme Programı (JMP) verilerine göre 2024'te nüfusun %75,3'ü en az temel düzeyde içme suyuna, yalnızca %44,5'i temel sanitasyona erişebilmektedir. Beş yaş altı çocuk ölüm hızı binde 101,1 ile (2024) dünyanın en yüksek düzeyleri arasındadır. IPC'ye göre Temmuz 2026–Haziran 2027 döneminde beş yaş altı 1,92 milyon çocuğun akut yetersiz beslenme tedavisine ihtiyaç duyması, bunların 433 bininin ağır akut yetersiz beslenme yaşaması beklenmektedir. OCHA'ya göre 2025'te okul çağındaki çocukların %62'si okul dışındadır; yetişkin okuryazarlık oranı %54,1'dir (2022).

BM'nin 2026 İnsani İhtiyaçlar ve Müdahale Planı'na göre 4,8 milyon kişi insani yardıma muhtaçtır; plan 852 milyon ABD doları bütçeyle 2,4 milyon kişiye ulaşmayı hedeflemektedir. OCHA Mali İzleme Servisi (FTS) verilerine göre plan Kasım 2026 itibarıyla yaklaşık %36 oranında fonlanmıştır. Yerinden edilme alanlarında ve kırsalda güvenli içme suyu ile sanitasyon, akut yetersiz beslenmeye karşı gıda ve beslenme desteği, kolera ve kızamığa karşı temel sağlık hizmetleri en acil ihtiyaçlardır. Okul dışındaki çocukların eğitime kazandırılması, yerinden edilmiş aileler için barınma ve kırılgan durumdaki yetim çocukların korunması da öncelik taşımaktadır.

Kaynaklar: İNSAMER; BM OCHA; UNHCR; IPC/FSNAU; WFP; UNICEF; DSÖ/UNICEF JMP; Dünya Bankası; UNDP; Pew Araştırma Merkezi. Veriler 2020–2026.

Burada Ne Yapıyoruz?

Somali'de çalışmalarımız Mogadişu, Bosaso, Kismayo, Baidoa, Balcad ve Wanlaweyn hattında yürütülmektedir. Ülkedeki faaliyetler sahadaki iş ortağımızla birlikte planlanır ve uygulanır.

Ağırlıklı çalışma alanı su kuyularıdır. Yeni kuyu açımının yanında, daha önce açılmış kuyuların bakım ve onarımı ayrı bir çalışma olarak yürütülür; Bosaso'da yedek parça ve bakım için ayrı bir proje sürdürülmektedir. Kuyuların işler durumda kalması, yalnız açılmaları kadar önemli görülmektedir.

Su çalışmalarının yanında Mogadişu'da ilkokul inşası, gıda kolisi dağıtımı ve sağlık desteği projeleri yürütülmektedir. Ülkede hamiliği devam eden yetimlerin takibi düzenli olarak yapılır.

Valide İnsani Yardım Derneği